SUPEROWOCE w szkle, czyli jak kupować przetwory

SUPEROWOCE w szkle, czyli jak kupować przetwory

Odporność najszybciej kojarzy się z momentami kiedy jej nie mamy, z późną jesienią, zimą, wczesną wiosną. Od późnej wiosny do wczesnej jesieni mogliśmy się cieszyć smakiem i walorami naszych polskich superowoców. Czy nastanie jesieni oznacza, że na długie miesiące musimy pożegnać się z ich smakiem? Czy polskie owoce jagodowe musimy zamienić na owoce z importu? Odpowiedź brzmi: nie, o ile znajdziemy je na sklepowych półkach i będziemy potrafili docenić ich wartości dla naszego zdrowia.

Przetwory kojarzą się Polakom z rodzinną tradycją. To kulinarna wiedza przekazywana z pokolenia na pokolenie. Dowód? Spójrzcie na design i nazwy przetworów oferowanych w sklepach – produkty z tej kategorii oparte są o „Recepturę Domową”, sama nazwa ma zaś budzić ciepłe skojarzenia. Stąd też dżemy pochodzą z „Piwniczki Babuni” albo nazywane są „Konfiturami Babuni”.

Rola przetworów w diecie Polaków

Celem tworzenia przetworów od zawsze było zachowanie bogatych zbiorów owoców i warzyw i możliwość sięgnięcia po nie w długie, zimowe miesiące.

W przypadku owoców jagodowych kluczowymi składnikami, które świadczą o ich prozdrowotnym działaniu, są witaminy oraz antyoksydanty.

Przetwory z owoców jagodowych i ich wartość dla organizmu:

  • Owoce jagodowe mają najwyższą aktywność przeciwutleniającą wśród powszechnie spożywanych owoców. Ze względu na zawartość antyoksydantów są określane jako superowoce.
  • Bioaktywne związki obecne w tej grupie owoców mają silne właściwości przeciwnowotworowe, przeciwmutagenne, przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne udowodnione w badaniach zarówno in vitro, jak i in vivo.
  • Mają działanie przeciwwirusowe przeciwko wirusom grypy związane z obecnością antocyjanów i innych klas flawonoidów, proantocyjanidyn oraz kwasów fenolowych.
  • Badania wskazują, że składniki owoców jagodowych mogą hamować replikację wirusa grupy zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio, np. blokując powierzchniowe glikoproteiny wirusa oraz stymulować układ odpornościowy organizmu.
  • Najnowsze badania opisują korzystny wpływ mio-inozytolu (myo-inositol) podczas leczenia  Wirusa SARS Cov-2. To organiczny związek określany jako “wit B8”. Uprawiane w Polsce Minikiwi ma go najwięcej spośród wszystkich owoców. Witamina B8 pomaga wzmocnić układ odpornościowy i może poprawić zdrowie psychiczne.  ERMPS niedawno opracował teorię i zaczął z powodzeniem testować, że witamina B8 może pomóc wzmocnić układ odpornościowy przed infekcjami dróg oddechowych. Więcej  informacji jest w artykule European Review for Medical and Pharmacological Sciences.

Dostępnych jest wiele dobrze udokumentowanych badań potwierdzających wysoki potencjał prozdrowotny owoców jagodowych. Aktualne badania uporządkowaliśmy wspólnie z Dietetycy.org.pl

Czy przetwory skutecznie zachowują wartości odżywcze?

Tutaj oddamy głos badaczom, bo jest to teren dość dogłębnie zweryfikowany. Badanie z 2011 z Journal of the science of food and agriculture miało za zadanie sprawdzić, czy przechowywanie przez sezon (5 miesięcy) dżemów z wybranych owoców w temperaturze zbliżonej do domowej (25 stopni C), pozwoli na zachowanie ich właściwości antyoksydacyjnych.

W badaniu wzięły udział m.in. truskawki i wiśnie. W formie świeżej najbogatszym źródłem fenoli były truskawki, które są ulubionym owocem Polaków według badań Kantar z 2019 roku . Co jeszcze bardziej ucieszy wielbicieli tych owoców, to właśnie dla truskawek ich zdolności antyoksydacyjne, zawartości fenoli, antocyjanów – podczas tworzenia przetworów zachowały się najlepiej. Sama metoda wykorzystania przetworów do zachowania ich właściwości prozdrowotnych w badaniu została oceniona jako skuteczna .

Inne badanie, dotyczącej krewnej polskich jeżyn – koreańskiej Rubus coreanus – wskazało, że 90% fenoli i antyoksydantów udało się zachować w dżemach. W przypadku antocyjanów straty wyniosły 35%, co wskazuje, że znakomita większość ich potencjału antyoksydacyjnego udało się zachować .

Inny popularny owoc jagodowy – malina – był jednym z analizowanych w badaniu Journal of Food Science z 2006 roku (obok nich śliwki i wiśnie). Dla badanych owoców udało się znowu zachować większość, bo aż 73% fenoli oraz 65% potencjału antyoksydacyjnego w trakcie przeróbki z formy owoców do dżemu .

Warto natomiast wspomnieć, że zawartość antyoksydantów różni się w zależności od stosowanej techniki ich obróbki. Co ciekawe, chociaż wskazuje się na obróbkę w niskiej temperaturze jako na tę, która może pozwolić zachować więcej potencjału antyoksydacyjnego owoców, to wybrane badania wskazywały, że nawet obróbka termiczna (prażenie, gotowanie, blanszowanie, suszenie i pasteryzacja) nie obniżała całkowitych właściwości antyoksydacyjnych produktu [5].

Niezwykłe kiszonki i ich wpływ na zdrowie

W ostatnich latach kiszonki przeżywają swój prawdziwy renesans, dlatego warto powiedzieć o nich kilka słów. Tak jak inne przetwory kojarzone są z tradycyjnymi wyrobami. Tutaj dietetycy dodatkowo wskazują na pewne dodatkowe właściwości, których nie posiadają nawet świeże owoce i warzywa.

Przede wszystkim podkreśla się ich korzystny wpływ na zdrowie układu pokarmowego, ponieważ są naturalnymi probiotykami.

Czy tylko domowe przetwory są zdrowe?

Nie każdy ma czas, siły oraz wiedzę i doświadczenie, by już od teraz rozpocząć przygodę z przygotowaniem domowych przetworów. Co wtedy? Jak zwykle się okazuje zarówno od strony wygody, jak i często od strony ekonomicznej – dobrym sposobem nabycia wysokiej jakości przetworów jest po prostu wizyta w sklepie.

Pewną obawą, która się z tym wiąże, jest to, że ich jakość nie będzie tak wysoka jak przetworów domowych. Nie jest to jednak zawsze prawdą – wystarczy zwrócić uwagę na skład w trakcie zakupów.

Do niedawna konsumentom wystarczało zapewnienie, że produkt jest stworzony zgodnie z tradycyjną recepturą, zawiera zdrowe owoce, aby uznał, że będzie on zdrowy. To zaufanie było jednak często nadwyrężane przez producentów.

Nie oceniaj dżemu po okładce, czyli jak kupować przetwory

Zanim wyruszymy na zakupy, musimy się sami sobie do czegoś przyznać. Kupujemy książki po okładce, zaś jedzenie po pięknym opakowaniu. Ty jesteś wyjątkiem? A czy na pewno sprawdzasz wszystkie marki produktów w supermarkecie, czy tylko te, które wyglądają najciekawiej lub które „gdzieś już widziałeś” lub poznałeś ich smak?

To właśnie etykiety pozwalają producentów przebić się przez konkurencję – nie dziwmy się zatem bogactwu wizualnych form przekazu na słoikach sklepowych przetworów, bo mają one swoją rolę i nie powinniśmy mieć tego za złe producentom [6].

Z drugiej strony, dzięki staraniom edukatorów żywieniowych oraz trendu czystej etykiety – konsumenci wyrażają coraz większe zainteresowanie funkcją informacyjną etykiety produktu i zwracają uwagę na szczegóły, które tak bardzo interesują dietetyków [7, 8].

Na co zatem zwrócić uwagę?

Dobrej jakości przetwory:

  • Zawierają dużą ilość owoców i warzyw
  • Nie mają w sobie dużo cukru i słodzików (czym wcześniejsza pozycja w składzie na etykiecie produktu, tym więcej jest danego składnika w produkcie)
  • Omijamy sztuczności w składzie
  • Dodatkowo standardowo zwróć uwagę na datę ważności oraz na sposób pakowania, by był łatwy w przechowywaniu

Podsumowanie

Przed nami zimowe miesiące. Miesiące, w których może brakować nam smaku, aromatu i witamin płynących z letnich owoców jagodowych. To nie znaczy, że musimy rezygnować z polskich superowoców. Sięgnij po najlepszy smak lata – czy to w postaci dżemu, soku, kompotu – twoje zdrowie na tym z pewnością zyska.

Źródło: KZGPOiW

Udostępnij artykuł