Rolniku, uważaj na świadectwa naszej historii znalezione w ziemi. Zatajanie odkrytych zabytków słono kosztuje

Rolniku, uważaj na świadectwa naszej historii znalezione w ziemi.  Zatajanie odkrytych zabytków słono kosztuje

zabytków, w innym przypadku jest przestępstwem. Konserwator nie wyda takiego pozwolenia, jeżeli rolnik nie udzieli zgody na prowadzenie poszukiwań na swojej ziemi. Oznacza to, że nikt nie może samowolnie wejść na cudzą ziemię ze sprzętem  do poszukiwań.

Zdarzają się sytuacje, gdy nielegalni poszukiwacze zabytków proszą gospodarzy o wpuszczenie na teren gdzie są stanowiska archeologiczne. Jeżeli rolnik zgadza się na udostępnienie terenu rabusiom stanowisk archeologicznych, staje się współwinnym przestępstwa. 

Komentarz podinspektora Adama Grajewskiego, krajowego koordynatora do spraw zwalczania przestępczości przeciwko zabytkom w Komendzie Głównej Policji, doktora nauk prawnych, archeologa, wykładowcy na Uniwersytecie Łódzkim:

Pamiętać należy, że dziedzictwo archeologiczne jest nieodnawialne i każde jego zniszczenie to proces, którego nie da się w pełni zrekonstruować, ani zrekompensować. Niestety, nieodwracalnych zniszczeń dokonanych w miejscach, gdzie spoczywają związane z wydarzeniami historycznymi szczątki ludzkie oraz utraconych informacji zakodowanych w zabytkach znajdujących się na stanowiskach archeologicznych nie da się odtworzyć. Właśnie z powodu nieodnawialności zasobów dziedzictwa ważne jest, aby uświadomić wszystkim rolnikom, którzy posiadają na swoim terenie zabytkowe obiekty, jak ważna jest ich rola w tym złożonym procesie ochrony dóbr kultury. Olbrzymie znaczenie ma reagowanie na wszystkie niezgodne z prawem działania, również powiadamianie o przypadkowych znaleziskach ujawnianych podczas prac polowych. Bardzo ważna w takich sytuacjach jest szybka i stanowcza reakcja oraz wymiana informacji polegająca na współpracy pomiędzy właścicielami gruntów rolnych i leśnych ze służbami konserwatorskimi, policją i innymi podmiotami lub organami zaangażowanymi w zwalczanie wszelkich form przestępczości skierowanej w dobra kultury.

Należy podkreślić jak olbrzymia rola spoczywa na rolnikach, którzy zgodnie z art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jako właściciele lub posiadacze zabytku, są zobowiązani do sprawowania nad nim opieki. Powinna ona zmierzać do zapewnienia odpowiednich warunków zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, a także korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Owszem, zgodnie z art. 140 kodeksu cywilnego, w granicach określonych przez ustawy, rolnik będący właścicielem nieruchomości może korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, czyli zgodnie z ogólnie przyjętymi sposobami użytkowania swojej nieruchomości do celów produkcji rolnej, nawet w przypadku, gdy jest na niej chronione przez prawo stanowisko archeologiczne. Jednak wszelkiego rodzaju zmiany w sposobie użytkowania takiego miejsca, które powodują zniszczenie substancji zabytkowej obiektu, takie jak nielegalne wydobycie piasku, prowadzenie prac budowalnych lub poszukiwanie zabytków bez wymaganej przez ustawę zgody konserwatora zabytków powinno spotkać się z jego stanowczą reakcją. Nie powinien on na to przyzwalać zwłaszcza, że niszczenie lub uszkadzanie zabytku jest przestępstwem z art. 108 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, natomiast przywłaszczanie zabytku znalezionego w wyniku przypadkowych odkryć lub poszukiwań zabytków jest przestępem z art. 284 kodeksu karnego. Zabytki archeologiczne zgodnie z art. 35 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami lub inne znalezione zabytki, co do których nie można ustalić właściciela w myśl art. 189 kodeksu cywilnego stanowią również własność Skarbu Państwa. Również poszukiwanie zabytków bez pozwolenia konserwatora zabytków, także na terenach użytkowanych rolniczo, jest przestępstwem z art. 109c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dlatego ważne jest, aby uświadomić rolnikom i wszystkim posiadaczom nieruchomości, którzy posiadają lub znajdują na swoim terenie zabytkowe obiekty, jak ważna jest ich rola w tym złożonym procesie ochrony dziedzictwa. Powinniśmy zwrócić uwagę na istotne problemy związane z szeroko rozumianą ochroną zabytków w naszym kraju w większości znajdujących się na terenach użytkowanych rolniczo lub leśnych i zaangażować rolników do wspierania ochrony dóbr kultury, ponieważ powyższa problematyka nie powinna zostać zbagatelizowana.  

Źródło: NID

Udostępnij artykuł